ขอพลังคนไทยร่วมโหวต “หอยเรืองแสงไทย” ไปเรืองแสงบนเวทีโลก ในรายการ International Mollusc of the Year 2024
หน่วยปฏิบัติการซิสเทมาติคส์ของสัตว์ (Animal Systematics Research Unit) ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เชิญชวนคนไทยและเครือข่ายนักวิจัยหอยทากทั่วโลก ร่วมกันโหวต #หอยเรืองแสง ของไทย จากผู้เข้าแข่งขันรอบสุดท้าย 5 ชนิดทั่วโลก ให้ได้รับคัดเลือกให้เป็น “หอยและหมึกนานาชาติประจำปี 2024” หรือ “International Mollusc of the Year 2024”
การแข่งขันคัดเลือก The International Mollusc of the Year จัดโดย LOEWE Centre for Translational Biodiversity Genomics (LOEWE-TBG), Senckenberg Naturmuseum และ Unitas Malacologica โดยชนิดที่ได้รับคัดเลือกให้เป็น International Mollusc of the Year จะนำไปวิเคราะห์และผลิตข้อมูลจีโนมฉบับเต็มต่อไป และทางหน่วยงานผู้จัดเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายทั้งหมด
สำหรับวิธีการโหวต ให้เข้าไปที่เว็บไซต์
https://moty2024.senckenberg.science/en/
กดเลือกชนิด Phuphania crossei (The Glow Stick Snail) และยืนยันการโหวตในอีเมลที่ได้รับ หากไม่ยืนยันการโหวตในอีเมล เสียงโหวตจะไม่ถูกนับคะแนน เริ่มโหวตได้ตั้งแต่วันนี้ถึง 14 เม.ย. 67 ก่อนจะประกาศผลโหวตในวันที่ 18 เม.ย. 67
Phuphania crossei เป็น #หอยทากบก ที่อยู่ในวงศ์ Dyakiidae มีถิ่นกำเนิดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ชื่อ #Phuphania มาจากเทือกเขาภูพาน ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย มักจะอาศัยอยู่ในระบบนิเวศป่าเขตร้อนในประเทศไทย ภาคกลาง และป่าดงพญาเย็น เขาใหญ่
หอยทากบกสายพันธุ์นี้ มีเอกลักษณ์เฉพาะในหมู่ #หอยทาก สามารถเปล่งแสงสีเขียวได้อย่างต่อเนื่อง ที่ผ่านมา หอยทากบกเรืองแสงค่อนข้างพบได้ยาก และส่วนใหญ่พบในมหาสมุทร ส่วนหอยทากบกที่เรืองแสงได้คือ Quantula striata ซึ่งพบในประเทศมาเลเซียและภาคใต้ตอนล่างของประเทศไทย
แต่ในปัจจุบันหอยทากบกเรืองแสงมีเพิ่มขึ้นมาอีก 5 ชนิด ประกอบด้วย 𝑃ℎ𝑢𝑝ℎ𝑎𝑛𝑖𝑎 𝑐𝑟𝑜𝑠𝑠𝑒𝑖, 𝑃. 𝑔𝑙𝑜𝑏𝑜𝑠𝑎, 𝑃. 𝑐𝑎𝑟𝑖𝑛𝑎𝑡𝑎, 𝑃. 𝑐𝑜𝑠𝑡𝑎𝑡𝑎 และ 𝑄. 𝑤𝑒𝑖𝑛𝑘𝑎𝑢𝑓𝑓𝑖𝑎𝑛𝑎 ซึ่งหอยชนิดเหล่านี้สามารถพบได้ในภาคกลาง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคตะวันออกของประเทศไทย
ลักษณะพิเศษของหอยทากบกเรืองแสงนี้ คือ มีเปลือกหนาปานกลางถึงใหญ่ มีลำตัวสีน้ำตาลอมเหลืองและมีรอยขีดที่เปลือก มีหัวสีเทาเข้ม แสงสีเขียวที่เรืองแสงมาจากเซลล์เปล่งแสงที่อยู่บริเวณส่วนหน้าของเท้า และแสงนั้นมาจากภายในเซลล์ของร่างกายจริง ๆ ไม่ใช่เมือกเรืองแสง
การเรืองแสงของหอยที่อาศัยอยู่ในระบบนิเวศบนบกนับได้ว่าหายากมากและนับเป็นหนึ่งในกลไกสำคัญทางธรรมชาติที่น่าอัศจรรย์ใจ โดยอาศัยปฏิกิริยาทางเคมีในร่างกาย ไม่ต้องมีสิ่งกระตุ้นใด ๆ นอกจากนี้ ยังพบว่าหอยทากบกเรืองแสงนี้ สามารถควบคุมการปล่อยแสงได้ ซึ่งคาดว่าเพื่อเตือนภัย และป้องกันไม่ให้สัตว์ผู้ล่ามากิน
การค้นพบการเรืองแสงทางชีวภาพในหอยกลมภูพานสกุล 𝑃ℎ𝑢𝑝ℎ𝑎𝑛𝑖𝑎 นี้ มาจากทีมของ ศ.ดร. สมศักดิ์ ปัญหา ผอ.ศูนย์ความเป็นเลิศด้านความหลากหลายทางชีวภาพและอาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาฯ นำโดย ดร. อาทิตย์ พลโยธา ร่วมกับ รศ.ดร. จิรศักดิ์ สุจริต ผศ.ดร. ปิโยรส ทองเกิด และร่วมกับทีมของ ศ.ดร. Yuichi Oba จาก Chubu University ประเทศญี่ปุ่น นำโดย Dr. Daichi Yano และ Gaku Mizuno

