ความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรความหลากหลายทางชีวภาพในประเทศ และสินทรัพย์ทางปัญญาที่เกี่ยวข้อง เป็นสมบัติของชาติที่ยังคงมีคุณค่ามหาศาล มีความสำคัญอย่างยิ่งทั้งในด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม หรืออาจกล่าวได้ว่าเป็นสมบัติสำคัญที่เหลืออยู่เพียงอย่างเดียวที่จะนำพาให้ประเทศไทยอยู่รอดได้ในภาวะวิกฤตทั้งหลายที่ปวงที่กำลังประสบอยู่ในขณะนี้ อย่างไรก็ตาม การพัฒนาประเทศบนฐานทรัพยากรความหลากหลายทางชีวภาพ ไม่สามารถทำได้อย่างมีประสิทธิภาพ เนื่องจากการขาดองค์ความรู้พื้นฐานทั้งที่เป็นความรู้สมัยใหม่และความรู้จากภูมิปัญญาที่นำมาประสานกัน และขาดบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะทาง ซึ่งนำไปสู่ความไม่มั่นคงของฐานทรัพยากร อีกทั้งการเปลี่ยนแปลงทางด้านเศรษฐกิจสังคม ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในปัจจุบันก่อให้เกิดความเปลี่ยนแปลงทั้งด้านโอกาสและภัยคุกคาม ส่งผลให้ประเทศไทยต้องมีการบริหารจัดการทรัพยากรและองค์ความรู้ด้านความหลากหลายทางชีวภาพอย่างบูรณาการ และเป็นระบบทั้งการสร้างและการพัฒนาองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์เชิงลึก รวมถึงการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสม มาผสมผสานร่วมกับจุดแข็งของสังคมไทย ศูนย์ความเป็นเลิศด้านความหลากหลายทางชีวภาพ (Center of Excellence on Biodiversity) ได้รับการพิจารณาให้จัดตั้งขึ้นเพื่อเป็นกลไกสำคัญที่จะใช้งานวิจัยที่เข้มข้นในเรื่องของทรัพยากรความหลากหลายทางชีวภาพของชาติไปสู่การสร้างนวัตกรรมและมูลค่าเพิ่มให้แก่ระบบเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (bio-based economy) รวมทั้งบริการต่าง ๆ ของระบบนิเวศ (ecosystem services) บนฐานของความหลากหลายทางชีวภาพ ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่างเครือข่ายนักวิจัยจากมหาวิทยาลัย ผู้ประกอบการ ตลอดจนชุมชนผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย รวมทั้งการจัดการความรู้เพื่อสร้างรากฐานการศึกษาและวิจัยของประเทศให้เป็นผู้นำ และศูนย์กลางการศึกษาในระดับอุดมศึกษาของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ทางด้านความหลากหลายทางชีวภาพ